In een snel veranderende wereld staat onze veiligheid onder druk. De oorlog van Rusland in Oekraïne duurt voort, onbekende drones verschijnen in het luchtruim van diverse Europese landen en buitenlandse machten roeren zich in Europese democratieën. Deze ontwikkelingen vragen om duiding en handvatten voor het gesprek tussen docenten en leerlingen. Hierom slaan de Atlantische Commissie en TerInfo de handen ineen. Beatrice de Graaf, initiatiefnemer van TerInfo: ‘We moeten kinderen en jongeren houvast geven, om de chaos en de dreiging te overzien. Je jaagt hiermee geen angst aan, maar biedt juist handelingsperspectief.’ Anna van Zoest, directeur van de Atlantische Commissie: ‘Met kennis en duiding over actuele ontwikkelingen op het terrein van internationale veiligheid zorgen we voor een beter geïnformeerd gesprek op school en op straat.’
Van wereldpolitiek naar het klaslokaal
De Atlantische Commissie, een platform voor debat en bewustzijn over trans-Atlantische betrekkingen en internationale veiligheidsvraagstukken, en TerInfo, een programma van de Universiteit Utrecht dat disruptieve momenten historisch inkadert en vertaalt naar lesmateriaal, bundelen hun krachten. In 2026 ontwikkelen de organisaties gezamenlijk lesmateriaal voor het voortgezet onderwijs over de schaduwoorlog die steeds bepalender wordt. Anna van Zoest, directeur van de Atlantische Commissie: ‘Er bestaan veel misverstanden over de impact van de oorlog in Oekraïne en de veiligheidssituatie in Europa. Mensen vragen of de Russische tanks morgen voor de deur staan. Maar we leven in een tijdperk waar juist ingrepen in het schaduwgebied tussen oorlog en vrede zorgen voor onrust en schade. Denk aan cyberaanvallen, spionage of sabotage op zee.’
Beatrice vult aan: ‘Schaduwoorlogen zijn van alle tijden, heimelijke beïnvloeding vanuit Rusland zagen we bijvoorbeeld ook in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw. Waar we het over moeten hebben met elkaar, en met leerlingen, is wat we kunnen leren van die geschiedenis. Juist door die langere lijnen te schetsen, geef je kinderen houvast in tijden van wanorde.’ Daarmee komen de specialismen van de twee organisaties samen: het historisch inkaderen van disruptieve momenten van TerInfo, en de vertaalslag van internationale politiek naar maatschappij – bekend terrein voor de Atlantische Commissie.
Leerlingen houvast bieden
Uit onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Atlantische Commissie blijkt dat slechts 33% van de Nederlanders (ten opzichte van 45% een jaar eerder) denkt dat Europa in staat is om Rusland militair het hoofd te bieden en dat veel mensen zich zorgen maken over de dreiging van hybride oorlog. Nu de relatie van Europa met de Verenigde Staten onder druk staat, wordt de noodzaak van het gesprek over onze kwetsbaarheden breed gevoeld. Het is belangrijk om vragen die scholieren hebben over dreiging en veiligheid goed in te kaderen en docenten houvast te bieden, zo stellen beide organisaties.
Het lesmateriaal rondom de schaduwoorlog verschijnt in 2026, beginnende dit voorjaar, op de websites van de Atlantische Commissie en TerInfo, en wordt tevens via de (onderwijs)nieuwsbrieven van de Atlantische Commissie en TerInfo verspreid.